AYM’den, ‘cinsel dürtüleri harekete geçiren kitap’ kararı

Anayasa Mahkemesi, “Hiçbir estetik kıymeti olmayan, yalnızca cinsel dürtüleri harekete geçirmek emeliyle yazılmış, hayvani hislere sürükleyen” argümanlarıyla suçlanan kitabı söz özgürlüğü kapsamında kıymetlendirdi. 10 yıla kadar mahpusu istenen yayıncıya tazminat ödenmesine karar verdi.

Sel Yayıncılık 2009 yılı Ocak ayında İtalyan asıllı Fransız şair, muharrir ve sanat eleştirmeni Guillaume Apollinaire’nin romanını “Genç Bir Don Juan’ın Maceraları” ismiyle bastı ve yayımladı.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Basın Ofisi kitabı incelemeye aldı. Eksperlerin hazırladığı raporda şu sözlere yer verildi:

“Adı geçen kitap hiçbir estetik bedeli olmayan, yalnızca cinsel dürtüleri harekete geçirmek maksadıyla yazılmıştır.

Bedii hislerden çok okuyanları hayvani hislere sürükleyen toplumun ar ve haya hislerini incitir niteliktedir.

Bahsi geçen yapıttaki tabirlerin sanatsal ve edebi manası yoktur, kolay, sıradan ve bayağıdır.

Bu haliyle kelam konusu kitabın içeriği müstehcen, halkın ar ve haya hislerini incitici yahut cinsel dileklerini tahrik ve istismar edici niteliktedir.”

MAHKEME BERAAT VERDİ YARGITAY BOZDU

Bu rapor üzerine yayınevi müdürü ve hakim ortağı İrfan Sancı ve çeviri eden Reşit İmrahor hakkında kamu davası açıldı. Mahkeme, Küçükleri Muzır Neşriyattan Muhafaza Heyeti ve Galatasaray Üniversitesi Fransız Lisanı ve Edebiyatı kısmından toplam 3 kişilik eksper heyetine rapor hazırlattı.

Koruma Şurası raporuna nazaran hikaye kahramanı, “hiçbir bedel sistemini dikkate almayan disiplinsiz, seks bağımlısı”, “ruhsal ve pisikolojik meseleleri olan” bir tipti.

“TABULARI REDDEDEN CÜRETKAR BİR YAZAR” 

Galatasaray Üniversitesi’nden iki akademisyen ise romanı, bütünü itibariyle gerek anlatım özellikleri açısından, gerekse de sanatsal nitelikleri açısından aşkı ve cinselliği tanıtıcı nitelikte edebi bir yapıt olarak tanımladı.

Akademisyenlerin raporuna nazaran, Batı edebiyatında tabuları reddeden bir süreç başlatan muharrir sırf Fransız edebiyatı için değil çağdaş dünya edebiyatı için de öncü nitelikli, yenilikçi ve cüretkar bir sanatçıdır.

Mahkeme sonuçta beraat kararı verdi.

Ancak karar Yargıtay’da bozuldu. Yine yargılama sonunda kovuşturmanın ertelenmesine ve 3 yıl kontrollü özgürlük kararlarının uygulanmasına karar verildi.  Yayıncının başka müracaatları da reddedilince Anayasa Mahkemesi’ne ferdi müracaatta bulundu.

“KİTAP EDEBİ ESER”

İrfan Sancı, müracaat dilekçesinde kitabın edebi bir eser olduğunu, bu yapıtın yayımlanması nedeniyle yargılanmasının hukuk devleti prensibine alışılmamış olduğunu, hakkında beraat kararı verilmesi gerekirken kovuşturmanın ertelenerek, 3 yıl kontrole tabi tutulmasının tabir özgürlüğünü, bilim ve sanat özgürlüğü ile çalışma özgürlüğünü ihlal ettiğini tez etti.

“SANATSAL ESERLER DEMOKRATİK TOPLUM İÇİN BÜYÜK DEĞER TAŞIR” 

Yüksek Mahkeme, yaptığı inceleme sonunda şu tespit ve değerlendirmelerde bulundu:

Mevcut müracaata bahis kitap üzere edebi yapıtları yaratan, basan ve yayımlayan şahıslar fikir ve görüşlerin yayılmasına kıymetli bir katkıda bulunmaktadır. Hasebiyle da sanatsal eserler demokratik bir toplum için büyük değer taşır.

Sanatsal çalışmalar birçok sefer birden fazla manaya gönderme yapar ve bu sebeple de sanatsal çalışmaların ortaya koyduğu ileti çarçabuk tespit edilemeyebilir. Yorumu da bireylere nazaran farklılaşabilir.

Açıklanan ve yayılan bir niyetin içeriğinden yahut kullanılan kimi kavramlardan hareketle şahıslar ve toplum açısından değerli-değersiz yahut yararlı-yararsız biçiminde ayrıştırılması, subjektif ögeler içerdiğinden söz özgürlüğünün keyfi biçimde sonlandırılması tehlikesi doğuracaktır.

“CİNSEL” İBARESİYLE MUHAFAZA SAĞLANMIŞ

Kitabın kapağında yer alan “CİNSEL” ibaresi bir muhafaza sağlamıştır. Öte yandan kitapta şahısların sakınmalarına fırsat bırakmayan fotoğraf yahut çizim üzere tasvirlere de yer verilmemiştir.

Koruma konseyinin müracaata bahis kitabın çocuklar için ziyanlı olacağı görüşüne prestij edildiğinde alınması gereken daha hafif önlemler bile alınmamışken müracaatçının dünyaca ünlü bir muharririn Avrupa edebiyatı mirasında yer alan bir yapıtını Türkçe olarak yayımlaması nedeniyle on yıla kadar hürriyeti bağlayıcı bir ceza tehdidi ile karşı karşıya bırakılmasının demokratik toplumda ne mecburî bir gereksinimi karşıladığının ne de orantılı olduğunun kabul edilmesi mümkündür.

Dolayısıyla müracaatçının tabir özgürlüğüne yapılan müdahale demokratik toplum nizamının gereklerine uygun olarak nitelendirilemez.

HÜKÜM: TABİR ÖZGÜRLÜĞÜ İHLAL EDİLDİ

Anayasa Mahkemesi şu kararı kurdu:

  • İfade özgürlüğünün ihlal edildiğine ait tezin KABUL EDİLEBİLİR olduğuna,
  • Kararın bir örneğinin ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yine yargılama yapılmak üzere mahkemeye gönderilmesine,
  • 13 bin 500 TL manevi tazminat ödenmesine,
  • Kararın bir örneğinin Aile ve Toplumsal Hizmetler Bakanlığı’na ve Adalet Bakanlığı’na gönderilmesine,

OYBİRLİĞİYLE karar verildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.